Zasoby archiwalne

Wiele instytucji takich jak biblioteki i archiwa posiadają w swych zbiorach liczne materiały oraz archiwalia dokumentujące dziedzictwo Ziemi Niemczańskiej. Duża część „niemczańskich” archiwaliów jak dotąd nie doczekała się niestety rzetelnych badań lub opracowań, przez co jest powszechnie nieznana. Sytuacja ta jednak gwarantuje każdorazową przyjemność odkrywania wydarzeń, ludzi i rzeczy zupełnie już zasypanych pyłem niepamięci. A że tylko rzetelna wiedza o przeszłości pozwala w pełni zrozumieć teraźniejszość oraz rozwijać ją dla wspólnej przyszłości, zachęcamy do zerknięcia czasem wstecz.

Poniżej najważniejsze instytucje, gdzie można znaleźć materiały, dokumenty i opracowania związane z Ziemią Niemczańską. Wymieniamy tu podstawowe zasoby, tak by Państwa zainspirować do samodzielnych poszukiwań.

 

Archiwum Państwowe we Wrocławiu. Oddział w Kamieńcu Ząbkowickim.

Można tu znaleźć jedne z najważniejszych archiwaliów dotyczących Niemczy i jej najbliższych okolic. Są to przede wszystkim dokumenty gromadzone przez różne instytucje znajdujące się w Niemczy, głównie przed II wojną światową. Mimo iż nie zachowały się kompletne zespoły wszystkich akt, można tu jednak znaleźć dokumenty dotykające niemal wszystkich sfer życia mieszkańców Niemczy w XVII, XVIII, XIX oraz początku XX wieku. To bardzo interesujący zbiór akt, który w ogromnej mierze nie został jeszcze dokładnie zbadany oraz przeanalizowany. Polecamy szczególnie zobaczenie inwentarzy następujących zespołów akt:

  • Akta Miasta Niemczy

[to niezwykle interesujący zespół dokumentów obejmujących m.in.: uchwały miejskie, finanse, pożary, powodzie, własność ziemska, budowa dróg, szkolnictwo, sprawy religijne, rolnictwo, stowarzyszenia, cechy rzemiosł, przemysł, handel, gorzelnictwo, piwowarstwo, dobroczynność, sprawy policyjne i sądowe, wojsko]

  • Akta Starostwa Powiatowego w Niemczy
  • Akta Sądu Obwodowego w Niemczy
  • Akta Inspekcji Przemysłowej w Dzierżoniowie
  • Akta Biura Informacyjnego W. Schimmelpfenga

 

Archiwum Państwowe we Wrocławiu

Tutejszy zespół archiwaliów dotyczących Ziemi Niemczańskiej jest również bardzo szeroki. W zależności od tego jakich informacji poszukujemy możemy zerknąć do bardzo interesujących akt z XIX i początku XX wieku Są to m.in.:

  • Akta Urzędu Stanu Cywilnego w Niemczy
  • Akta Komisji Generalnej dla Śląska we Wrocławiu
  • Akta Urzędu Konserwatora Zabytków Prowincji Dolnośląskiej
  • Rejencja Wrocławska sygn. [16569] Polizeiverordnung über die Enteilung des Gebietes der Stadtgemeine Nimptsch nach Bauzonen, Bauklasen und Bauwesen unter Freilassung von Grunflache[czyli przepisy budowlane w Niemczy].

 

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu. Kolekcja Śląsko-Łużycka

Zbiory tej instytucji są jednym z fundamentalnych źródeł wiedzy o dziedzictwie historyczno-kulturowym Ziemi Niemczańskiej. Znaleźć tu można niemal wszystkie pozycje „bibliografii niemczańskiej”, co jest szczególnie cenne w zakresie publikacji z XIX oraz XX wieku. Istotny jest tu, m. in. dla wiedzy o różnych aspektach życia codziennego, zbiór lokalnej prasy:

  • Nimptscher Landsmann-Kalender
  • Königlich Privilegiertes Nimptscher Kreisblatt
  • Der Landsmann
  • Nimptscher Volksblatt

Katalog online umożliwia przejrzenie zbioru posiadanych publikacji:

http://www.bu.uni.wroc.pl/katalogi/zdigitalizowany-slasko-luzycki-alfabetyczny-katalog literka N, pozycje 446 –484

 

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu. Delegatura w Wałbrzychu

W ramach dokumentacji gromadzonej w tej instytucji są opracowania powszechnie dostępne oraz takie których możliwość obejrzenia poprzedzona być musi procedurą wnioskowania o zgodę. Poza dokumentacją poszczególnych obiektów zabytkowych w gminie Niemcza polecamy przede wszystkim wszelkie opracowania historyczno-urbanistyczno-architektoniczne. Pozwalają one na ujęcie całościowe tematu oraz pozyskanie interdyscyplinarnej wiedzy. Warto przy tym zerknąć również na materiały opracowywane kilkadziesiąt lat temu, które mając wartość samą w sobie, posiadają także unikatową dokumentację ikonograficzną. Polecamy szczególnie:

  • Studium historyczno-architektoniczne do planu zagospodarowania miasta, oprac. Z. Szuba, M. Kutzner, J. Sławińska, Wrocław 1959.
  • Dom kultury – adaptacja zamku w Niemczy. Projekt wstępny, proj. J. Zachodny, Wrocław 1960.
  • Studium historyczno-urbanistyczne Niemczy, oprac. R. Eysymontt, Wrocław 1994.
  • Ochrona wartości kulturowych Niemczy do studium uwarunkowań i kierunków rozwoju miasta. Turystyka, oprac. Romana Przybyszewska Gudelis [Opracowanie Towarzystwa Urbanistów Polskich na zlecenie Ministerstwa Kultury i Sztuki], Bydgoszcz 1996.

 

Narodowy Instytut Dziedzictwa

W zbiorach tej instytucji można znaleźć różnorodną dokumentację dziedzictwa kulturowego, zawierającą w części podobne materiały co Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Wałbrzychu. Warto jednak odwiedzić zarówno Oddział Terenowy we Wrocławiu, jak i siedzibę główną w Warszawie, gdyż można tam zobaczyć dokumentację oraz materiały dziś już unikatowe. Proponujemy na początek poszukiwania online:

http://www.nid.pl/pl/Dla_specjalistow/Archiwum/zasoby_archiwalne_w_oddzialach_terenowych/Zasoby_archiwalne_Oddzia%C5%82u_Terenowego_we_Wroc%C5%82awiu/?clear_cache=Y

A w katalogu online Bibliografii Konserwatorskiej, hasło Niemcza:

http://93.159.33.91/katalogkart/#

 

Zasoby Urzędu Miasta i Gminy Niemcza

Istotnym źródłem wiedzy o planach oraz działaniach Urzędu Miasta i Gminy w zakresie rewitalizacji Niemczy, a co za tym idzie m.in. dziedzictwa kulturowo-historycznego jest także strona internetowa:

 

Lokalny Plan rewitalizacji miasta Niemcza na lata 2010-2013

http://archiwumbip.um.niemcza.pl/pl/bip/urzad/zamierzenia_wladz/lpr

 

Lokalny plan rewitalizacji obszarów miejskich Niemczy, 2005

http://archiwumbip.um.niemcza.pl/pl/bip/artykuly/px_lpr.doc